De geriatrische patiënt is een oudere patiënt, die door een veelvoud van ziektes, stoornissen in lichamelijk en/of geestelijk functioneren en/of ontregelde sociale situatie, een complex ziektebeeld vertoont. De oudere mens is daarnaast kwetsbaarder en heeft een verminderde reservecapaciteit, waardoor herstel na een ziekte steeds moeizamer gaat, meer tijd vraagt.
Kenmerken geriatrische patiënt
Er zijn een aantal kenmerken aan te geven waarin de geriatrische patiënt of kwetsbare oudere zich onderscheidt van jongere volwassenen en van vitale ouderen. Enkele kenmerken zijn:
- Hoge leeftijd
- Complex van aandoeningen
- Ziektepresentatie
- Functiesoornissen
Hoge leeftijd
De kalenderleeftijd komt lang niet altijd overeen met de biologische leeftijd. Wie kent niet een voorbeeld uit eigen omgeving van hoogbejaarde mensen die zeer actief zijn en een volwaardig leven hebben? Daartegenover staan mensen die op relatief jonge leeftijd, door ziekte of een ongeluk, afhankelijk zijn van anderen.Het hanteren van een leeftijdsgrens voor een geriatrische patiënt gebaseerd op de kalenderleeftijd is dan ook arbitrair.
Geriatrische patiënten zijn meestal oud, echter lang niet alle oude patiënten zijn geriatrisch.
Complex van aandoeningen
Bij geriatrische patiënten bestaan per definitie meer aandoeningen tegelijk. Hierdoor is het soms moeilijk te overzien welke oorzaken ten grondslag liggen aan een probleem. Sociale problemen, voorafgaand aan, of ten gevolge van de ziekte(n), kunnen het ziektebeeld compliceren. Het herstel is vaak traag en onvolledig en gaat niet zelden gepaard met complicaties. Nieuw ontstane aandoeningen worden vaak laat ontdekt, doordat zij niet herkend worden of aan bestaande aandoeningen worden toegeschreven
Ziektepresentatie
De ziektepresentatie van geriatrische patiënten verloopt vaak met atypische symptomen of is symptoomarm. Met name functiestoornissen van het zenuwstelsel leiden tot een veranderde presentatie van ziekten.
Voorbeeld hiervan zijn het myocardinfarct dat zich zonder pijn als een griepachtig beeld presenteert of een hypoglycaemie die zonder waarschuwende verschijnselen tot een coma kan leiden. Ook symptoomomkering, waarbij bijvoorbeeld een hyperthyreoïdie zich als een hypothyreoïdie voordoet, komt voor. Mobiliteitsstoornissen en vallen vormen een veel voorkomende presentatie van ziekten, evenals malaise, incontinentie en verwardheid.
Functiestoornissen
Functiestoornissen worden veroorzaakt door allerlei ziekteprocessen en mogen niet aan normale veroudering worden toegeschreven. Zij bestaan vooral uit stoornissen van de mobiliteit en stabiliteit, van zintuiglijke waarneming en/of van zenuw- en hersenfunctie. Stoornis van één functie leidt veelal tot een cascade van verstoring van andere functies.
