Fistel bij de anus
Inleiding
Deze pagina geeft u informatie over een fistel bij de anus en de meest gebruikelijke behandeling. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.
Een fistel bij de anus
Een fistel bij de anus (peri-anale fistel of fistula ani) is een verbinding tussen het anuskanaal en de huid, als een overblijfsel van een ontsteking in een
anaalkliertje. Zo'n ontsteking kan zich uitbreiden in de sluitspier van de anus en vervolgens naar de huid. Wanneer de ontsteking door de huid heen breekt, kan er een fistel overblijven. De fistel loopt bijna altijd door een deel van de sluitspier van de anus. De fistelgang kan een rechtstreeks verloop hebben naar de huid, maar kan ook heel ingewikkeld verlopen (bijvoorbeeld kronkelig, eventueel met zijvertakkingen, of hogerop door de sluitspier). Met de plaats van de uitwendige opening is niet altijd de plaats van de inwendige opening direct te vinden.
Waarom deze aandoening bij de ene mens wel en bij de ander niet voorkomt, is niet bekend. Het komt dus niet door gebrekkige hygiëne.
Klachten
Een fistel bij de anus veroorzaakt meestal verontreiniging: regelmatig komt er vuil of vocht uit. Ook kan er af en toe weer een abcesje ontstaan, dat zich via de fistel ontlast.
Diagnose
Meestal zijn de klachten en de bevindingen bij onderzoek duidelijk genoeg om de diagnose te kunnen stellen. Nader onderzoek is dan ook meestal niet nodig.
De behandeling
Er is één afdoende behandeling en dat is een operatie. Die kan bij een eenvoudige fistel in dagbehandeling plaatsvinden. Soms moet u een paar dagen in het ziekenhuis worden opgenomen. De anesthesist zal met u bespreken of de operatie onder verdoving met behulp van een prik in de rug of onder algehele anesthesie (narcose) kan plaatsvinden. De operatie duurt meestal drie kwartier tot een uur. Bij de operatie stelt de arts het verloop van de fistelgang vast en legt de fistelgang helemaal open. Wanneer de fistel door het onderste deel van de sluitspier van de anus loopt - en dat is doorgaans het geval - wordt ook dit deel van de sluitspier doorgenomen en opengelegd. Er blijft dan genoeg sluitspierweefsel over om incontinentie te voorkomen. De operatiewond wordt opengelaten en geneest spontaan in de loop van een paar weken. Bij ingewikkelde fistels kan een ander soort operatie nodig zijn. Is dat bij u het geval, dan bespreekt de arts dit met u.
Mogelijke complicaties
Geen enkele operatie is zonder risico's. Zo is ook bij deze operatie de normale kans op complicaties aanwezig.
- De ingreep vindt plaats in een bloedvatrijk gebied (de anus), daarom kan na de behandeling bloedverlies optreden.
- Bij deze ingreep wordt geopereerd in de nabijheid van - of aan een deel van - de sluitspier van de anus. Dit kan tijdelijke of blijvende gevolgen hebben voor de continentie. Onder continentie van de anus verstaan we het vermogen om lucht (winden), vocht (slijm, diarree) en ontlasting onder controle te houden.
Omdat de wond open is kan er zeker in het begin enig verlies van controle van de sluitspier zijn, met name op winden, maar mogelijk ook op vocht. Dit betekent dat wanneer u een windje of wat vocht voelt aankomen, u de sluitspier bewust moet aanspannen, terwijl dat voorheen moeiteloos en bijna onbewust ging. U moet dus de continentie meer bewust gaan beheersen. Meestal is dit van tijdelijke aard. Helaas is echter in een klein aantal gevallen het verlies van deze controle blijvend. Vooral het verlies van vocht kan hinderlijk zijn.
Na de behandeling
Omdat de wond wordt opengelaten zult u na de operatie zeker wat ongemak en pijn hebben. Een warm zitbad kan de pijn verlichten. Ook is het innemen van een eenvoudige pijnstiller (paracetamol) meestal voldoende. Deze zijn te koop bij apotheek en drogist en het is raadzaam om voor de operatie al vast deze pijnstillers in huis te hebben.
Na de operatie zal de ontlasting zacht gehouden moeten worden. Meestal krijgt u daarvoor een recept voor extra vezels mee naar huis.
Het wondgebied bij de anus moet bedekt worden met een gaasje, meestal krijgt u ook hiervoor een recept mee naar huis.
Het ontslag
Bij ontslag krijgt u een afspraak mee voor de poliklinische controle. Wanneer speciale thuishulp (gezinszorg of wijkverpleging) nodig is, wordt die vanuit het ziekenhuis geregeld.
De verzorging thuis
Het wondgebied moet regelmatig met de douche worden schoongespoeld, met name na de stoelgang, maar ook tussendoor. Twee keer per dag is doorgaans voldoende. Ook kunt u een warm zitbadje nemen met wat zout of zeep.
