Een melanoom betreft een plaatselijke opeenhoping van pigmentcellen in de huid die veranderd zijn in kankercellen. Het is de meest levensbedreigende vorm van huidkanker.

Bij meer dan 2.100 mensen per jaar wordt in ons land een melanoom ontdekt. Dit aantal neemt ieder jaar toe. De gemiddelde leeftijd van het optreden van de ziekte is 45 jaar, hetgeen relatief jong is voor een patiënt met kanker.

Er zijn een aantal risicofactoren bekend voor het ontwikkelen van een melanoom:

• Overmatige blootstelling aan ultraviolette straling, met name verbranding op jonge (kinder-) leeftijd kan het risico op een melanoom vergroten.
• Huidtype, vooral huidtype I en II.
• Erfelijke aanleg. Het risico neemt toe naarmate er meer familieleden een melanoom hebben.
• Een kleine risicofactor is het hebben van veel (meer dan 50) moedervlekken.
• Aangeboren moedervlekken. Het risico hierbij is afhankelijk van de grootte van deze moedervlekken. Bij met name aangeboren moedervlekken groter dan vijf centimeter is er sprake van een verhoogd risico.

Een melanoom kan ontstaan uit een goedaardige of onrustige moedervlek of in een van te voren gave huid. Voorkeurslokalisaties zijn de romp bij mannen en de benen bij vrouwen, terwijl op oudere leeftijd de frequentie van voorkomen vooral toeneemt in het hoofd-halsgebied.

Kenmerken van een melanoom zijn:

• een ongelijkmatige toename in grootte en/of dikte
• kleurveranderingen: in het begin vaak heel donker, later allerlei kleuren door elkaar
• veranderingen van de omtrek van de moedervlek: de rand wordt op een of meer plekken
• onregelmatig
• jeuk
• bloedinkjes
• zweervorming met korstjes

Indien op het blote oog een melanoom wordt vermoed, worden de volgende aanvullende onderzoeken gedaan:

Dermatoscopie
Hierbij wordt met behulp van een speciaal vergrootglas de moedervlek met een zo’n 10x vergroting onderzocht. Op deze manier kunnen andere kenmerken van de vlek ( zoals diepte ) worden onderscheiden die met het blote oog niet te zien zijn.

Diagnostische excisie
Een verdachte moedervlek wordt in principe altijd in zijn geheel verwijderd (marge 2 mm). Dit gebeurt onder plaatselijke verdoving.

Wanneer de patholoog in de diagnostische excisie een melanoom heeft vastgesteld, wordt het litteken en omringende huid altijd opnieuw operatief verwijderd. Tijdens deze re-excisie wordt dus een ruimer stuk huid weggesneden, om er zekerder van te zijn dat alle kankercellen verwijderd zijn. De omvang van de re-excisie is afhankelijk van de dikte van het melanoom.

De kans op genezing van een melanoom is sterk afhankelijk van de dikte van het melanoom en de aanwezigheid van eventuele uitzaaiingen.

Na behandeling van een melanoom blijft een patiënt vijf tot tien jaar onder controle, afhankelijk van de dikte van het melanoom.

Tijdens deze bezoeken wordt hij onderzocht op een recidief tumor, op nieuwe melanomen en op eventuele vergrote lymfeklieren.

Nacontrole-schema melanoom
Eerste jaar iedere drie maanden, tweede jaar iedere vier maanden, derde tot vijfde jaar iedere zes maanden, jaar zes t/m tien éénmaal per jaar.

Belangrijk is het treffen van preventieve maatregelen ter voorkoming van de ontwikkeling van nieuwe huidtumoren:

• Gebruik zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor (minimaal factor 20)
• Vermijd gebruik zonnebank, en de zon zoveel mogelijk tussen 11.00 en 15.00 uur.
• Kleding biedt de beste bescherming. Denk ook aan een zonnehoed, pet of klep.