De neiging om een hoofdkussen op zijn gezicht te drukken, wanhopig vertrekken naar de logeerkamer of dagelijks te slapen met oordopjes in; de partner van een snurker zal dit bekend voorkomen. Er zijn snurkers die niet meer in een hotel overnachten omdat ze anderen te veel tot last zijn. In sommige gevallen leidt snurken zelfs tot een echtscheiding. Bepaalde vormen van snurken zijn bovendien niet alleen storend voor de andere partij, maar ook gevaarlijk voor de snurker zelf. Om de groeiende groep snurkers en hun partners beter te kunnen helpen, start de afdeling Keel-, Neus-, en Oorziekten (KNO) in samenwerking met het Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde, Kaakchirurgie en Longziekten van Atrium MC een Snurkcentrum.
Sinds 1 juni kunnen snurkers iedere donderdagochtend terecht op een speciaal spreekuur van KNO-artsen dr. Tammo Zijlker en Henk Brinkhuis. Voor iedere patiënt wordt een half uur de tijd genomen om een vragenlijst door te nemen en grondig onderzoek van de neus en keel te verrichten. Aan de hand daarvan bepalen ze of de patiënt door hen zelf behandeld kan worden, of naar de tandarts/kaakchirurg of longarts doorverwezen moet worden. De antisnurk-operaties die de KNO-arts in de regel uitvoert, worden sinds 1 januari 2005 niet meer vergoed door de ziektekostenverzekeraars en moeten dus door de patiënt zelf betaald worden. Om een goed alternatief te kunnen bieden voor deze vrij dure ingreep, bieden de KNO-artsen een goedkopere behandeling aan, die vrijwel hetzelfde effect kan hebben bij een geselecteerde groep.
Soorten snurkers
Het geluid dat een snurker maakt, ontstaat meestal bij een vernauwing van de luchtweg in de neus, bij het strottenhoofd, het zacht verhemelte of de tongbasis. Snurkers zijn er in allerlei soorten en maten. Sommige mensen snurken alleen als ze op hun rug liggen, anderen produceren in willekeurig welke houding een geluidsniveau van tachtig decibel, wat tegen de pijngrens van ons oor leunt. De KNO-arts spreekt van een snurker als er dagelijks een geluidsniveau van ongeveer veertig decibel geproduceerd wordt. ‘Dat is vergelijkbaar met gemotoriseerd verkeer op afstand’, zegt Tammo Zijlker. ‘Zij zijn structureel anderen tot last, maar kunnen ook zichzelf tot last zijn.’
Daarmee bedoelt hij de snurkers met een Obstructief Slaap Apneu Syndroom (OSAS). Bij deze mensen stopt een aantal keren per nacht de ademhaling volledig gedurende tien tot twintig seconden doordat de luchtweg afgesloten wordt. Als dat tientallen keren per nacht gebeurt, kan er een tekort aan zuurstof in het lichaam ontstaan en versnelt het hartritme. De slaap wordt minder diep of de snurker wordt wakker. Deze mensen hebben een verstoord slaapritme, waardoor ze overdag spontaan in slaap kunnen vallen, zelfs achter het stuur van een vrachtwagen. ‘Ze genieten onvoldoende REM-slaap, waarin gedroomd maar ook uitgerust wordt’, licht longarts dr. Jan van Noord toe. ‘Bovendien is er kans op aandoeningen als hoge bloeddruk of een herseninfarct. Snurken is overlast, OSAS is een ziekte.’
Snurken lijkt anno 2005 toe te nemen. Een mogelijk oorzaak is het toenemend overgewicht. Maar ook de groeiende media-aandacht kan een rol spelen in de groeiende vraag naar oplossingen. Het artsenteam van het Snurkcentrum richt zich op deze groeiende vraag. ‘Want ook als het geen slaapapneu en dus geen ziekte is, heeft snurken grote invloed op het persoonlijk leven en dat van anderen. Bovendien hebben we deze mensen iets te bieden’, aldus de KNO-arts.
Tandarts
Afhankelijk van de beoordeling door de KNO-arts komt de patiënt terecht bij de tandarts/kaakchirurg, longarts of blijft hij bij de KNO-arts. Tandarts Hans de Vries, werkt op donderdagmiddag en vrijdag op het Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde (CBT) van Atrium MC. De donderdagmiddag is bedoeld voor de doorverwezen patiënten van de KNO-arts. Mensen bij wie de keel deels afgesloten wordt door de tongbasis, kunnen door hem geholpen worden met een snurkbeugel (Mandibulair Repositie Apparaat, MRA). Er wordt een bitje gemaakt voor het boven- en ondergebit en deze twee delen kunnen buiten de mond aan elkaar bevestigd worden. De onderkaak wordt door het bitje een stukje naar voren geschoven, waardoor de ruimte achterin de keel groter wordt. Door de snurkbeugel ’s nachts te dragen, is er minder kans op afsluiting van de luchtweg. Voorwaarde is wel dat de snurker een aantal goede tanden heeft, waarop de beugel kan steunen.
‘Ik gebruik deze techniek nu een aantal jaren en zowel in mijn eigen praktijk als landelijk zijn de resultaten heel goed’, zegt tandarts Hans de Vries. ‘Zo’n tachtig tot negentig procent zegt dat het snurken is opgehouden of aanzienlijk verminderd is.’ De beugel kan binnen twee tot drie weken na het eerste consult bij het CBT klaar zijn en kost 650 euro, met kans op vergoeding door de (aanvullende) verzekering. De kaakchirurg werkt samen met de tandarts en behandelt de patiënt bij meer complexe oorzaken van het snurken.
Longarts
Wanneer de KNO-arts vermoedt dat de patiënt aan een slaapapneu lijdt, verwijst hij door naar de longarts. Dit is overigens al jaren de praktijk in Atrium MC. ‘Het is van groot belang een onderscheid te maken tussen gewone snurkers en OSAS-patiënten’, aldus longarts Van Noord. De longarts laat een aantal onderzoeken verrichten en kan de patiënt vervolgens uitnodigen een nacht in het ziekenhuis te slapen. Tijdens die slaap wordt een polysomnografie gemaakt, een registratie van een heleboel factoren. Zo wordt onder andere het hartritme, de ademhaling, de spierspanning en het geluidsniveau in kaart gebracht en kan bepaald worden of er inderdaad sprake is van een OSAS. ‘Wanneer de ademhaling vijftien keer of vaker per uur stokt, behandelen we de patiënt.’ Deze behandeling wordt nog wél vergoed door de ziektekostenverzekeraar. De patiënt krijgt een apparaat naast zijn bed (CPAP, wat staat voor Continues Positive Airway Pressure) waaraan een slang met een masker bevestigd is. Dit masker plaatst hij op mond en neus en door een overdrukmechanisme wordt afsluiting van de luchtweg voorkomen. De OSAS-patiënt slaapt de hele nacht door en snurkt niet of nauwelijks meer.
KNO-arts
De KNO-arts verricht tijdens het eerste polibezoek zoveel mogelijk onderzoeken. Afhankelijk van het gedeelte van de luchtweg waar het geluid ontstaat, kan hij een aantal chirurgische ingrepen verrichten, maar deze zijn veelal duur en moeten sinds 1 januari door de patiënt zelf betaald worden. Sinds zeven jaar past de afdeling KNO een techniek toe die volgens Tammo Zijlker een volwaardige plaats verdient in het scala van behandelmogelijkheden. ‘Deze is goedkoper (gemiddeld 750 euro), kan in de meeste gevallen onder plaatselijke verdoving uitgevoerd worden op de poli, heeft weinig neveneffecten en een goed resultaat.’
Met een naald die aan het uiterste puntje een hoge warmte ontwikkelt, wordt het zachte verhemelte of een andere plaats waar het snurken ontstaat, aangeprikt. De verhitting door de naald verandert de structuur van het weefsel; het wordt later stugger en strakker doordat er littekenweefsel ontstaat. Een zacht verhemelte dat te slap was, waardoor het tijdens de slaap klappert als een handdoek aan een waslijn, wordt stugger gemaakt. En ook op andere plaatsen kan een weefselreductie tot stand gebracht worden, waarmee de snurker in ongeveer de helft van de gevallen van zijn probleem verlost is. Een kwart van de andere helft ervaart een verbetering die tot een meer acceptabel geluidsniveau leidt. De apparatuur werd door Atrium MC tot nu toe geleast, maar omdat de artsen een flinke toename verwachten van het aantal patiënten na bekendmaking van het Snurkcentrum, is de apparatuur inmiddels aangeschaft.
De artsen die samenwerken rond het Snurkcentrum zien de nauwere aansluiting op elkaars beroepspraktijk als een pluspunt van dit initiatief. ‘Als je elkaars mogelijkheden beter kent, kun je de patiënt beter helpen met zijn specifieke probleem’, aldus tandarts Hans de Vries. Tammo Zijlker voegt daaraan toe: ‘Je kunt beter gebruik maken van elkaars kennis en er zal ongetwijfeld een nauwere overlegstructuur tussen de specialismen uit volgen. Ook zullen de uiteindelijke resultaten beter geregistreerd kunnen worden dan vroeger, wat in de toekomst tot nog beter onderbouwde adviezen zal leiden. Ons gezamenlijke streven is de snurker in zo min mogelijk consulten adequaat te helpen met zijn probleem.’
Voor het maken van een afspraak, belt u de poli KNO, tel. 045-5766660.
Dit artikel verscheen in het Bedrijfsblad Mozaïek van Atrium MC op 3 juni 2005.
