Roken is een van de risicofactoren waarvan onomstotelijk vaststaat dat zij endotheelschade (schade aan de binnenbekleiding van de vaatwand) veroorzaakt. Stoppen met roken is dan ook essentieel voor patiënten die reeds een uiting van atherosclerose hebben (bv. CVA, TIA, myocardinfarct, claudicatio intermittens).

Jaarlijks vinden er een miljoen stoppogingen plaats in Nederland waarvan minder dan 10% slaagt. Dit betekent dat minder dan 10% van de rokers die stoppen erin slaagt gedurende 1 jaar niet meer te roken. Hierbij dient vermeld te worden dat deze rokers variërend van geen hulpmiddelen (cold turkey) tot hulpmiddelen als nicotinevervangers, accupunctuur, de Allen Carr-methoden of groepstherapie hebben gebruikt om te stoppen met roken (Bron:Stivoro).

De meest toegepaste manier om te stoppen met roken is Cold Turkey, oftewel stoppen met roken zonder het gebruik van hulpmiddelen. Van de 100 stoppers  zijn er 70 die er op deze manier mee stoppen. Echter: het succespercentage is beperkt, 2-5%.
Om een succesvolle stoppoging te ondernemen is het dan ook van groot belang weloverwogen en goed voorbereid te beginnen. Veel gebruik wordt gemaakt van nicotine-substitutie middelen. Hoeveel mensen hiervan gebruik maken is niet bekend daar deze middelen, behoudens de nicotine-neusspray en nicotine-inhaler, vrij verkrijgbaar zijn. Succespercentages na 1 jaar liggen rond de 20%.
Acupunctuur en lasertherapie wordt door ± 2 % van de stoppers toegepast. Het succespercentage na 1 jaar is 14%. De prijs per behandeling varieert per praktijk en moet in de regel een aantal keren herhaald worden.
De Allen Carr methode is vrij bekend, omdat de media hier veel aandacht aan besteed hebben en er een boek is uitgegeven. De complete behandeling bestaat uit een aantal groepssessies waarin de principes uit het boek behandeld worden.
Het is niet bekend hoeveel procent van de stoppers met roken door middel van deze methode daadwerkelijk na 1 jaar nog steeds niet rookt.
Een van de nieuwste methoden maakt gebruik van ondersteuning met bupropion. De methode bestaat uit de combinatie van het innemen van tabletten en een persoonlijk ondersteuningsprogramma. De tablet bevat geen nicotine en is dus niet vergelijkbaar met nicotinevervangers. Het helpt niet alleen de ontwenningsverschijnselen te verminderen, maar het vermindert ook de behoefte om te roken.

• Het geven van een standaard advies tijdens een consult leidt tot een mager succes. Van deze groep patiënten is 2% na 1 jaar nog gestopt met roken.
• Indien de (huis)arts hier meerdere (2 a 3) consulten aan besteed en dus terugkomt op het advies neemt dit percentage toe tot zo'n 4%.
• Wanneer de arts volgens speciale richtlijnen gaat werken zoals bijvoorbeeld in de MIS (Minimale interventie strategie) dan neemt het percentage succes toe. Worden daarbij ook nog hulpmiddelen ingezet dan bedraagt het succespercentage na 1 jaar 10-15%.

Voor wat betreft interventie van artsen om het rookgedrag van patiënten kan gesteld worden dat:

Hoe meer aandacht de arts eraan geeft,  hoe meer gestructureerd de aanpak, hoe meer resultaat er behaald wordt met de stoppogingen!

In de MIS wordt een stappenplan gevolgd waarmee de arts (in de meeste gevallen de huisarts) de roker kan begeleiden in het proces van stoppen met roken. Bepaalde onderdelen hiervan kunnen door de doktersassistenten worden ingevuld al blijft de rol van de arts essentieel in het geheel. Daarnaast wordt de MIS momenteel aangepast voor toepassingen in de intramurale setting (IMIS) waarbij verpleegkundigen de stuwende kracht vormen.

In de voorgaande jaren is op diverse plaatsen in Nederland ervaring opgedaan met een rook-stop-poli.

Tot nu toe hebben ruim 10 ziekenhuizen de eerste stappen gezet. De Rook-Stop-Poli's hebben met elkaar gemeen dat de uitvoering voor >90% plaatsvindt door een verpleegkundige of doktersassistente en dat in grote lijnen de aanpak in de verschillende ziekenhuizen inhoudelijk overeenkomt.

De Rook Stop Poli in het Atrium Medisch Centrum
De ervaringen van rookstop poli's elders enerzijds en de populatie patiënten binnen het adherentiegebied van het Atrium Medisch Centrum anderzijds maken de implementatie van een rookstop poli een logische stap. Investeren in kostbare, hoog gespecialiseerde zorg is als water naar de zee dragen indien geen aandacht wordt besteed aan cardiovasculair risico-management.

Poliklinisch centrum Atrium, locatie Kerkrade
De wens om van het Atrium Medisch Centrum, locatie Kerkrade, een poliklinisch centrum te maken met aandacht voor zorg(vernieuwing) voor de populatie sluit hier naadloos op aan. Idealiter fungeert de Rook-Stop-Poli als een multidisciplinair vangnet voor de specialismen vaatchirurgie, cardiologie, pulmonologie (eigen RSP), interne geneeskunde, neurologie, KNO en dermatologie. Patiënten gemotiveerd om te stoppen met roken kunnen vanaf voornoemde poli's naar de Rook-Stop-Poli worden verwezen.

Op de RSP locatie Kerkrade werken momenteel 3 Rook Stop Consulentes, gedurende 4 dagdelen per week. In Augustus 2003 werd de 500e patient behandeld.

Motivatiesleutel
Sinds enige maanden wordt gewerkt met een zogenaamde motivatiesleutel. Uit onze zorgvuldig bijgehouden database bleek namelijk dat de patienten die op de RSP kwamen "omdat het van de dokter moest" slechte stoppers bleken. Wij verwachten dan ook dat een bepaalde motivatie of wens om te stoppen noodzakelijk is om een stoppoging succesvol te doen zijn.

Deze motivatie trachten wij nu te kwantificeren om daarmee de kans van slagen per patient te vergroten.

Atriumbreed
Voor veel patienten verwezen vanaf de locaties Heerlen of Brunssum blijken de regelmatige afspraken in Kerkrade op vervoersproblemen te stuiten. Daarnaast geldt zeker voor een stoppoging dat het ijzer gesmeden moet worden als het heet is. Wachttijd tussen verwijzing en eerste bezoek aan de RSP trachten wij dan ook tot een minimum te beperken.

Om in bovenstaande tegemoet te komen aan de patienten hopen wij in de toekomst op alledrie onze Atrium MC locaties een RSP te kunnen starten.

Beschikbaar voor eerste lijn
Regelmatig worden wij gebeld door huisartsen die graag een patient naar de RSP Atrium MC zouden willen verwijzen. Helaas hebben wij daar momenteel de capaciteit niet voor. Met de hierboven reeds aangehaalde beoogde schaalvergroting hopen wij ook patienten waarvan de huisarts dit op prijs stelt op prijs stelt te kunnen helpen. Met de huidige bezuinigingen zal dit voorlopig niet lukken.

RSP voor personeel
Paralel aan de Rook-Stop-Poli voor patiënten willen wij een dergelijk initiatief starten voor personeel van het Atrium Medisch Centrum. Het voeren van een actief anti-rookbeleid voor personeel binnen een ziekenhuisorganisatie is een must, zeker gezien de 1 september 2003 bestaande wetgeving.

Reeds in 2002 deden wij een uitgebreid voorstel voor een personeels RSP waarmee het Atrium Medisch Centrum een landelijk voorbeeld zou kunnen zijn. In de voorgestelde opzet kunnen personeelsleden, gemotiveerd om te stoppen met roken, gestructureerd en desgewenst ondersteund, hulp krijgen bij het ondernemen van een (zoveelste) stoppoging.