De laatste tijd bereiken ons vragen over geneesmiddelen van diverse kanten waarop we steeds antwoord geven. Tevens zijn er een aantal gebeurtenissen geweest waarop in deze memo ook antwoorden zijn geformuleerd.
Vraag:
Is het toegestaan om geneesmiddelen uit het ziekenhuis mee naar huis te nemen?
Antwoord:
Dit is uiteraard niet toegestaan. Dit is o.a. een overtreding van de Geneesmiddelenwet. En bij opiaten van de Opiumwet.
Vraag:
Is het wel toegestaan geneesmiddelen waarvan de houdbaarheidstermijn is verstreken mee te nemen naar huis of voor gebruik bij dieren?
Antwoord:
Dit is niet toegestaan. Dit geldt zowel voor gebruik bij mens als dier. Vervallen geneesmiddelen mogen niet worden gebruikt. Uitzondering: bij noodsituaties, als er geen alternatief beschikbaar is en als er schade bij de patiënt kan ontstaan door het niet gebruiken van het middel. Goedkeuring door ziekenhuisapotheker is vereist.
Voor geneesmiddelen bij dieren is er een aparte Diergeneesmiddelenwet. Hierin staat verwoord, dat humane geneesmiddelen niet bij dieren mogen worden gebruikt, tenzij er geen geregistreerd alternatief is bij een bepaalde diersoort. In die gevallen mag na goedkeuring van dierenarts en eigenaar van het dier tot aflevering worden overgegaan door de apotheker. Uiteraard mag van de geneesmiddelen de expiratiedatum niet verstreken zijn.
Vraag:
Wat gebeurt er als opiaten worden vermist?
Antwoord:
Het afdelingshoofd is verantwoordelijk voor de naleving van het protocol: opiaten op de (verpleeg)afdeling. Hierin is opgenomen dat tenminste wekelijks, maar bij voorkeur dagelijks, de opiaten (aantoonbaar) worden gecontroleerd. De opiatenkast moet zijn afgesloten, wanneer niet in gebruik. De sleutel moet door één persoon worden beheerd.
Wanneer opiaten worden vermist bij de controle (let ook op of er patiëntnamen op de opiatenaftekenlijst staan, die geen opiaten krijgen volgens de receptuur) neemt het afdelingshoofd of teamleider contact op met een ziekenhuisapotheker of teamleider apotheek. De ziekenhuisapotheker beoordeelt in overleg met betrokken afdelingshoofd/teamleider of er mogelijk sprake is van een administratieve fout. De betrokken teamleider/afdelingshoofd zal dit eerst op de afdeling moeten nagaan.
Indien er een vermoeden is van diefstal/misbruik zal de politie worden ingeschakeld door de zorggroepmanager, nadat deze is ingelicht door het betrokken afdelingshoofd en ziekenhuisapotheker. Bij overtreding van de opiumwet is dit een verplichting. Aan deze overtreding zijn boetes en gevangenisstraffen gekoppeld.
Vraag:
Mag ik opiumwetgeneesmiddelen meenemen over de grens?
Antwoord:
In beginsel is het meenemen van opiaten over de grens verboden, tenzij voor eigen medisch gebruik.
In veel landen is het bezitten en gebruiken van opiaten streng verboden. Op het overtreden daarvan staan strenge straffen. Wanneer u (of uw kind) gebruiker bent van geneesmiddelen die onder de Opiumwet vallen, dan kunt u deze geneesmiddelen niet zomaar meenemen naar het buitenland. Dat geldt onder andere voor slaap- en kalmeringsmiddelen (bijv. Valium, Seresta), sterke pijnstillers, ADHD-middelen (bijv. Ritalin, Concerta) en medicinale cannabis.
Als u naar een Schengenland reist heeft u naast uw geneesmiddelenpaspoort een Schengenverklaring nodig voor die geneesmiddelen die onder de opiumwet vallen.
Reist u naar een land buiten het zogenoemde Schengengebied, dan hebt u daarvoor toestemming nodig van de ambassade of het consulaat van het betreffende land in Nederland. Om die toestemming te krijgen is ten minste een door uw arts ondertekende verklaring nodig. Deze verklaring moet in het Engels afgegeven worden en moet worden gelegaliseerd door het CIBG (Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg). Pas wanneer u over de verklaring van uw arts beschikt, neemt u contact op met de ambassade of het consulaat van het land dat u gaat bezoeken. U hebt hiervoor dus geen Schengenverklaring van het CIBG nodig.
Vraag:
Ik ga naar een ontwikkelingsland. Heeft de apotheek geneesmiddelen die hier niet meer mogen worden gebruikt, die we in het land waar ik naar toe ga nog kunnen gebruiken?
Antwoord:
Nee, geneesmiddelen die de vervaldatum hebben bereikt, mogen ook niet in andere landen worden gebruikt. De apotheek heeft geen geneesmiddelen ter beschikking om gratis naar ontwikkelingslanden te sturen.
