Home  → patiënten & bezoekers  → Aandoening & behandeling

Bloedvergiftiging


Wat is bloedvergiftiging?

Bloedvergiftiging is een infectie in de bloedbaan. Er zitten dan bacteriën in het bloed. 

Bloedvergiftiging begint met koorts. Vaak krijgt de patiënt daarnaast hartkloppingen en gaat hij snel ademen. In de volgende fase wordt hij suf, gaat zijn bloeddruk omlaag en kunnen zijn organen ophouden met werken. Bij |meningokokkenziekte (P1)| met bloedvergiftiging verschijnen er overal op het lichaam kleine rode puntbloedinkjes.

Als een arts denkt dat iemand bloedvergiftiging heeft, krijgt hij meteen antibiotica via een infuus. Soms is de vergiftiging al heel ver. Dan helpen antibiotica vaak niet meer. Van de patiënten met bloedvergiftiging sterft ongeveer een kwart.

Bloedvergiftiging ontstaat door bacteriën die in het bloed komen via bijvoorbeeld een ontstoken wond of een infectie binnenin het lichaam. Meestal ruimt het lichaam kleine hoeveelheden bacteriën zelf op. Maar als ze zich razendsnel vermenigvuldigen kan het afweersysteem de bacteriën niet meer verwijderen en bestaat de kans op bloedvergiftiging.

Bloedvergiftiging komt vaker voor bij mensen met een verminderde weerstand, zoals bij iemand die chemotherapie krijgt of bij hiv-patiënten. Ook zijn kleine kinderen en oude mensen extra kwetsbaar. 

De medische term voor bloedvergiftiging is sepsis.

Wat gebeurt er in het lichaam bij bloedvergiftiging?

Bij bloedvergiftiging maken de bacteriën die in het bloed gifstoffen (toxinen). Ook komen er veel cytokinen vrij. Cytokinen zijn stofjes die gemaakt worden door afweercellen. 

Deze twee stoffen samen zorgen ervoor dat de bloedvaten zich verwijden. Daardoor daalt de bloeddruk. De patiënt raakt hierdoor in shock. De bloedvaten kunnen gaan lekken. Er komt dan bloed in de weefsels, wat zwellingen veroorzaakt. Soms ontstaan bloedstolsels in de bloedvaten.
Hierdoor krijgen belangrijke organen (vooral de nieren, longen en hersenen) minder bloed. Door de slechte doorbloeding raken de organen beschadigd. Uiteindelijk kan weefsel afsterven. Dit heet necrose. Meestal worden de vingers en de tenen van de patiënt dan zwart.

Hoe herkent u een bloedvergiftiging?

Verschijnselen van bloedvergiftiging zijn:

  1. hoge koorts;
  2. koude rillingen;
  3. hartkloppingen;
  4. snelle oppervlakkige ademhaling;
  5. verminderd bewustzijn: de patiënt wordt suf;
  6. bij |meningokokkenziekte (P1)| verschijnen overal op het lichaam van de patiënt kleine, rode puntbloedinkjes. Het worden er steeds meer. In extreme gevallen bedekken ze het hele lichaam van de patiënt.

Hoe ontstaat bloedvergiftiging?

Meestal zijn het de bacteriesoorten pneumokokken en meningokokken die bloedvergiftiging veroorzaken. Andere schadelijke bacteriën zijn salmonella typhi en stafylokokken. De bacterie hemofylus influenza is tegenwoordig minder vaak de boosdoener. Dat komt omdat kinderen in Nederland daartegen worden ingeënt.

Wie een verminderde weerstand heeft loopt meer risico op bloedvergiftiging. Bijvoorbeeld mensen met sikkelziekte, een afweerstoornis of kanker. Of iemand die zijn milt mist. Daarom krijgen zij uit voorzorg antibiotica als zij een operatie moeten ondergaan of bijvoorbeeld een urinekatheter krijgen.

Behandeling van bloedvergiftiging

Als de arts vermoedt dat het om bloedvergiftiging gaat, start zij direct met de behandeling. De patiënt krijgt via een infuus antibiotica. Ondertussen wordt uitgezocht welk type bacterie de bloedvergiftiging veroorzaakt. Dat kan door het bloed te onderzoeken, maar ook door urine of opgehoest slijm op kweek te zetten.

Als de precieze oorzaak van de bloedvergiftiging onbekend is, krijgt de patiënt breedspectrum-antibiotica. Die doden alle soorten bacteriën. Pas als duidelijk is om welke bacterie het gaat, krijgt de patiënt een gericht antibioticum.

Bij bloedvergiftiging kan de patiënt uiteindelijk toch nog overlijden. Ook al geeft men de juiste, precies op de ziekteverwekker gerichte antibiotica. De medicijnen werken dan wel, maar onvoldoende. Het aantal bacteriën in het bloed van de patiënt kan aan het begin van de ziekte al zo hoog zijn dat hulp te laat komt.

Patiënten met bloedvergiftiging worden altijd opgenomen op de intensive care van een ziekenhuis. Dat is omdat meestal beademing, vochttoediening en behandeling met medicijnen die de hartwerking stimuleren nodig zijn.

Informatie over bloedvergiftiging

Wilt u meer weten over bloedvergiftiging?

  • Met algemene vragen over bloedvergiftiging kunt u terecht bij uw (huis)arts.
  • Op de site van |Stichting Sanquin Bloedvoorziening (O2)| vindt u - via zoekwoord sepsis - algemene informatie over bloedvergiftiging.
  • Wilt u informatie over bloedvergiftiging door een meningokokkeninfectie dan kunt u terecht bij de |Nederlandse Meningitis Stichting (O1)|. Dit is een belangenorganisatie voor (ouders van) kinderen met hersenvliesontsteking.

Verantwoordingstekst bloedvergiftiging

De informatie over botulisme is algemeen. Het kan zijn dat uw situatie anders is. Hebt u nog vragen, dan kunt u die stellen aan uw arts.

De teksten zijn gebaseerd op:

  • J. van Everdingen e.a., Het Medisch Handboek, Kosmos-Z&K Uitgevers, 2006;
  • Merck Manual Medisch Handboek, Bohn Stafleu van Loghum, 2005.